Τουλάχιστον 4,2 εκατομμύρια άνθρωποι αναμένεται να εγκαταλείψουν αναγκαστικά τα σπίτια τους τα επόμενα δύο χρόνια εξαιτίας πολέμων, ένοπλων συγκρούσεων, βίαιων επεισοδίων και διωγμών, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες της Δανίας (DRC). Η προειδοποίηση αυτή έρχεται τη στιγμή που ήδη 117,3 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται εσωτερικά εκτοπισμένοι σε παγκόσμιο επίπεδο, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή επιδείνωση της παγκόσμιας ανθρωπιστικής κρίσης. Το ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι οι προβλέψεις αυτές δεν λαμβάνουν καν υπόψη τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, που αναμένεται να επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση.
Τι αποκαλύπτει η έκθεση του DRC
Το Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες της Δανίας στηρίζει τις εκτιμήσεις του σε δεδομένα διαθέσιμα έως τα τέλη του 2025, χωρίς να έχει ενσωματωθεί ο αντίκτυπος της σύρραξης στη Μέση Ανατολή. Η γενική γραμματέας της ΜΚΟ, Σαρλότε Σλέντε, επισημαίνει ότι οι εξελίξεις εκεί «οδηγούν σε νέους εκτοπισμούς και χειροτερεύουν την ανθρωπιστική κατάσταση», γεγονός που σημαίνει ότι ο πραγματικός αριθμός των εκτοπισμένων θα μπορούσε να είναι σημαντικά υψηλότερος. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον Λίβανο, όπου ο ένας στους πέντε κατοίκους έχει εκτοπιστεί εξαναγκαστικά λόγω του πολέμου ανάμεσα στο Ισραήλ και το σιιτικό κίνημα Χεζμπολάχ που πρόσκειται στο Ιράν. Η Σλέντε τονίζει ότι υπάρχει «οδικός χάρτης» εξόδου από την κρίση: η τρέχουσα κατάπαυση του πυρός πρέπει να μονιμοποιηθεί και να επεκταθεί και στον Λίβανο, ώστε οι εκτοπισμένες οικογένειες να μπορέσουν να επιστρέψουν και να ξαναφτιάξουν τη ζωή τους.
Η έκθεση καταγράφει επίσης μια σημαντική αλλαγή στη γεωγραφία των εκτοπισμών. Ενώ παλαιότερα οι κρίσεις συγκεντρώνονταν σε λίγα μεγάλα σημεία, πλέον τα φαινόμενα κατανέμονται σε πολύ περισσότερες χώρες. Το 2025, η Μιανμάρ και το Σουδάν αντιπροσώπευαν πάνω από το 50% της εκτιμώμενης αύξησης των εκτοπισμών. Ωστόσο, σύμφωνα με τις τρέχουσες προβλέψεις, το μερίδιο των δύο αυτών χωρών έχει περιοριστεί στο ένα τέταρτο του συνόλου, δείγμα ότι οι εστίες κρίσης έχουν πολλαπλασιαστεί και διευρυνθεί γεωγραφικά. Αυτή η εξάπλωση καθιστά ακόμα πιο περίπλοκη την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης σε παγκόσμιο επίπεδο.
Περικοπές βοήθειας και κριτική στη διεθνή κοινότητα
Παράλληλα με την αύξηση των εκτοπισμών, η έκθεση του DRC εστιάζει στις καταστροφικές συνέπειες των περικοπών στη διεθνή ανθρωπιστική βοήθεια. Στις πέντε χώρες που κατέγραψαν τους περισσότερους εκτοπισμούς το 2025 — Ουκρανία, Μιανμάρ, Νότιο Σουδάν, Νιγηρία και Μάλι — η χρηματοδότηση των ειρηνευτικών προσπαθειών μειώθηκε κατά μέσο όρο 23% το 2024. Αντίθετα, σε χώρες όπου οι εκτοπισμοί παρουσίασαν μείωση — Σομαλία, Σουδάν, Αφγανιστάν, Συρία και Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό — η χρηματοδότηση αυξήθηκε κατά 15% μεσοσταθμικά, γεγονός που υποδηλώνει σαφή συσχέτιση μεταξύ χρηματοδότησης και αποτελεσματικής αντιμετώπισης της κρίσης.
Η Σαρλότε Σλέντε δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολίας για τις ευθύνες που φέρει η διεθνής κοινότητα. «Η διεθνής κοινότητα βρίσκεται μπροστά σε καταστροφική αποτυχία ως προς την προστασία των πιο ευάλωτων πληθυσμών στον κόσμο», τονίζει κατηγορηματικά. Η ίδια επισημαίνει ότι το 2025 η βία που στόχευε αμάχους αυξήθηκε κατά 14%, ενώ περιγράφει με οξύτητα την κατάσταση που βιώνουν εκατομμύρια άνθρωποι: «Για τις οικογένειες που τρέπονται σε φυγή για να σωθούν από τον πόλεμο παίρνοντας μαζί μόνο όσα ρούχα φορούν κι ό,τι μπορούν να μεταφέρουν, ελάχιστη ελπίδα υπάρχει: το δίχτυ της διεθνούς ασφάλειας που υπήρχε άλλοτε έχει γίνει κόσκινο από τις τρύπες, ενώ η ανθρωπιστική βοήθεια μειώνεται». Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες χρηματοδότησης, ιδίως μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025, γεγονός που έχει οδηγήσει σε μεγάλες περικοπές της διεθνούς βοήθειας και περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα αντιμετώπισης των αυξανόμενων αναγκών.
