Σφοδρή καταδίκη των ηγετών που επενδύουν δισεκατομμύρια σε πολεμικές επιχειρήσεις εξαπέλυσε ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ κατά τη διάρκεια ομιλίας του στο Καμερούν την Πέμπτη 16 Απριλίου, δηλώνοντας ότι ο κόσμος «καταστρέφεται από μια χούφτα τυράννων». Οι δηλώσεις του πρώτου Αμερικανού Πάπα έγιναν στη μεγαλύτερη πόλη των αγγλόφωνων περιοχών του Καμερούν, σε μια περιοχή που βιώνει σύγκρουση σχεδόν μια δεκαετία με χιλιάδες νεκρούς. Η παρέμβαση χαρακτηρίζεται ως ασυνήθιστα επικριτική για τα δεδομένα του Βατικανού και έρχεται μέσα σε κλίμα έντασης μεταξύ του Ποντίφικα και του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Τι είπε ο Πάπας στο Καμερούν
Ο Πάπας Λέων επέλεξε για την κεντρική ομιλία του λόγια που δεν αφήνουν περιθώριο παρερμηνείας. «Οι άρχοντες του πολέμου προσποιούνται ότι δεν γνωρίζουν πως χρειάζεται μόνο μια στιγμή για να καταστρέψεις, όμως μια ολόκληρη ζωή δεν αρκεί για να ξαναχτίσεις», είπε χαρακτηριστικά. Στη συνέχεια, επισήμανε με σαφήνεια ότι «κλείνουν τα μάτια στο γεγονός ότι δισεκατομμύρια δολάρια ξοδεύονται για σκοτωμούς και καταστροφές, ενώ οι πόροι που απαιτούνται για την επούλωση, την εκπαίδευση και την αποκατάσταση δεν βρίσκονται πουθενά». Η ομιλία έγινε στο πλαίσιο της φιλόδοξης περιοδείας του Ποντίφικα σε τέσσερις χώρες της Αφρικής, μια ήπειρο όπου ζει περισσότερο από το ένα πέμπτο των καθολικών του κόσμου.
Παράλληλα, ο Λέων επέκρινε δριμύτατα τους ηγέτες που επικαλούνται τη θρησκεία για να δικαιολογήσουν στρατιωτικές επιχειρήσεις. «Αλίμονο σε όσους χειραγωγούν τη θρησκεία και το ίδιο το όνομα του Θεού για δικό τους στρατιωτικό, οικονομικό και πολιτικό όφελος, σύροντας αυτό που είναι ιερό στο σκοτάδι και τη βρωμιά», τόνισε με έμφαση. Χαρακτήρισε μάλιστα τη σημερινή διεθνή κατάσταση ως «έναν κόσμο που έχει ανατραπεί» και «μια εκμετάλλευση της δημιουργίας του Θεού που πρέπει να καταγγελθεί και να απορριφθεί από κάθε ειλικρινή συνείδηση». Ο Ποντίφικας ζήτησε μια «αποφασιστική αλλαγή πορείας» στη διεθνή πολιτική, υπογραμμίζοντας ότι οι επενδύσεις πρέπει να στραφούν στην υγεία, την εκπαίδευση και την ανοικοδόμηση και όχι στα όπλα.
Ωστόσο, ο Πάπας δεν κατονόμασε κανέναν συγκεκριμένο ηγέτη στις δηλώσεις του. Η γλώσσα που χρησιμοποίησε ήταν γενική, απευθυνόμενη σε όλους όσοι θέτουν τη στρατιωτική ισχύ πάνω από την ανθρώπινη ευημερία. Η επιλογή του Καμερούν ως τόπου για τέτοιες δηλώσεις δεν είναι τυχαία: η χώρα αντιμετωπίζει εδώ και σχεδόν μια δεκαετία μια υποβόσκουσα σύγκρουση στις αγγλόφωνες περιοχές της, η οποία έχει αφήσει χιλιάδες νεκρούς και εκτοπισμένους.
Αντιδράσεις και το πλαίσιο με τον Τραμπ
Οι δηλώσεις του Πάπα Λέοντα έρχονται λίγες ημέρες μετά από νέα δημόσια επίθεση εναντίον του από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ο Τραμπ είχε επικρίνει τον Ποντίφικα σε ανάρτησή του, χαρακτηρίζοντάς τον «αδύναμο» και καλώντας τον να «συνέλθει», ενώ οι επιθέσεις αυτές ξεκίνησαν την παραμονή της αφρικανικής περιοδείας του Λέοντα και επαναλήφθηκαν αργά την Τρίτη. Η αντιπαράθεση αυτή μεταξύ του αρχηγού της Καθολικής Εκκλησίας με τα 1,4 δισεκατομμύρια μέλη και του Αμερικανού Προέδρου έχει προκαλέσει απογοήτευση σε πολλούς πιστούς στην Αφρική.
Ο Λέων, ο οποίος διατήρησε σχετικά χαμηλό προφίλ κατά το μεγαλύτερο μέρος του πρώτου έτους του ως ηγέτης της Εκκλησίας, έχει αναδειχθεί τελευταία σε ανοιχτό επικριτή του πολέμου. Ο ίδιος είχε κάνει παρόμοιες δηλώσεις και τον περασμένο μήνα, λέγοντας ότι ο Θεός απορρίπτει τις προσευχές ηγετών με «ματωμένα χέρια», σχόλια που ερμηνεύτηκαν ευρέως ως αναφορά σε συγκεκριμένες συγκρούσεις. Η σταδιακή αυτή μετατόπιση του Ποντίφικα από τη διακριτική διπλωματία στην ανοιχτή καταδίκη της πολεμικής βίας δείχνει μια συνειδητή επιλογή να χρησιμοποιήσει το ηθικό κύρος της θέσης του στο διεθνές προσκήνιο.
Ιδιαίτερα, ο Πάπας Λέων έχει αναδειχθεί σε ανοιχτό επικριτή του πολέμου που ξεκίνησε με τις αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν, σύμφωνα με τις πηγές. Οι θέσεις αυτές τοποθετούν τον Ποντίφικα σε σαφή αντίθεση με την αμερικανική εξωτερική πολιτική, γεγονός που εξηγεί εν μέρει την ένταση στις σχέσεις του με τον Τραμπ. Η δημόσια αντιπαράθεση ανάμεσα στον πρώτο Αμερικανό Πάπα και τον Αμερικανό Πρόεδρο αποτελεί μια ιστορικά ασυνήθιστη σύγκρουση δύο από τα πλέον συμβολικά πρόσωπα των Ηνωμένων Πολιτειών στη διεθνή σκηνή.
Τι ακολουθεί
Ο Πάπας Λέων συνεχίζει την περιοδεία του σε τέσσερις αφρικανικές χώρες, μια επίσκεψη που αναμένεται να έχει ιδιαίτερο συμβολισμό δεδομένων των πρόσφατων δηλώσεών του. Το μήνυμά του για «αποφασιστική αλλαγή πορείας» στη διεθνή πολιτική αναμένεται να επαναληφθεί στις επόμενες στάσεις της περιοδείας. Το Βατικανό δεν έχει κάνει πρόσθετα σχόλια για την αντιπαράθεση με τον Τραμπ, ωστόσο οι δηλώσεις του Ποντίφικα από το Καμερούν στέλνουν ένα σαφές μήνυμα ότι ο Πάπας Λέων δεν σκοπεύει να αποσύρει τις θέσεις του υπό πίεση.
