Σημαντικές διαφορές παραμένουν ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου, σύμφωνα με ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο που μίλησε στο Reuters. Το πυρηνικό ζήτημα παραμένει το κεντρικό σημείο τριβής, με τον αξιωματούχο να τονίζει ότι απαιτούνται περαιτέρω σοβαρές συνομιλίες για να γεφυρωθούν οι αποκλίσεις. Παράλληλα, η Τεχεράνη συνδέει ρητά την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ με την αυστηρή τήρηση των όρων κατάπαυσης του πυρός από την αμερικανική πλευρά.
Τι έγινε: Αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις για πυρηνικά και εκεχειρία
Ο ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, ήταν κατηγορηματικός: «Δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία σχετικά με τις λεπτομέρειες των πυρηνικών ζητημάτων». Η δήλωση αυτή αποτυπώνει με σαφήνεια το επίπεδο στο οποίο βρίσκονται οι συνομιλίες μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης — μακριά ακόμη από μια οριστική συμφωνία. Οποιαδήποτε «αφήγηση σχετικά με τις συνεχιζόμενες συνομιλίες που παρουσιάζει διαφορετική εικόνα αποτελεί διαστρέβλωση της κατάστασης», πρόσθεσε ο ίδιος αξιωματούχος.
Κρίσιμη παράμετρος των διαπραγματεύσεων είναι ο ρόλος του Πακιστάν ως μεσολαβητή. Η Τεχεράνη εκφράζει την ελπίδα ότι, με τις προσπάθειες της Ισλαμαμπάντ, θα μπορούσε να επιτευχθεί μια προκαταρκτική συμφωνία «τις επόμενες ημέρες». Η ενδεχόμενη αυτή συμφωνία δεν θα ήταν τελική — θα λειτουργούσε ως γέφυρα για παρατεταμένες συνομιλίες και ως «προθάλαμος» για τη συζήτηση ευρύτερων ζητημάτων, όπως η άρση των κυρώσεων και οι αποζημιώσεις για πολεμικές ζημιές.
Ιδιαίτερα σκληρή παραμένει η ιρανική θέση ως προς τα Στενά του Ορμούζ — ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας. Ο αξιωματούχος δήλωσε ρητά ότι η διατήρησή τους ανοιχτών «εξαρτάται από την τήρηση των όρων της κατάπαυσης του πυρός από τις ΗΠΑ». Πρόκειται για μια ξεκάθαρη αποτροπή: αν οι Αμερικανοί δεν τηρήσουν τους όρους, η Τεχεράνη αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να μπλοκάρει τον στρατηγικό αυτό θαλάσσιο δρόμο.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Πυρηνικές διαβεβαιώσεις με αντάλλαγμα
Το Ιράν θέτει επί τάπητος μια σαφή προσφορά: «Είναι έτοιμο να παράσχει διαβεβαιώσεις στη διεθνή κοινότητα σχετικά με τον ειρηνικό χαρακτήρα του πυρηνικού του προγράμματος». Ωστόσο, η προσφορά αυτή συνοδεύεται από ρητή αίρεση: αυτές οι διαβεβαιώσεις θα δοθούν μόνον «εάν ικανοποιηθούν τα αιτήματά» της Τεχεράνης. Με άλλα λόγια, η ιρανική πλευρά δεν πρόκειται να κάνει μονομερείς υποχωρήσεις — κάθε διπλωματική κίνηση θα συνοδεύεται από αντίστοιχα ανταλλάγματα.
Τα αιτήματα της Τεχεράνης είναι σαφώς διατυπωμένα. Η ιρανική πλευρά ζητά, αφενός, την άρση των κυρώσεων που επιβλήθηκαν από τη Δύση και, αφετέρου, την εξασφάλιση αποζημιώσεων για τις πολεμικές ζημιές. Πρόκειται για αιτήματα που θεωρούνται δύσκολα στην εφαρμογή τους, ιδίως το ζήτημα των αποζημιώσεων, το οποίο εισάγει ένα νέο, πολύπλοκο επίπεδο στις διαπραγματεύσεις. Η Ουάσινγκτον δεν έχει σχολιάσει δημοσίως τα συγκεκριμένα αυτά αιτήματα.
Στο γενικότερο πλαίσιο, η παρουσία του Πακιστάν ως διαμεσολαβητή υποδεικνύει ότι και οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν την ανάγκη να υπάρχει ένας ουδέτερος τρίτος παράγοντας που να διευκολύνει τον διάλογο. Ωστόσο, οι «σημαντικές διαφορές» που παραδέχθηκε ο Ιρανός αξιωματούχος δεν αφήνουν περιθώρια για αισιοδοξία βραχυπρόθεσμα. Το πυρηνικό αρχείο παραμένει ο σκληρός πυρήνας των διαφωνιών, και καμία από τις δύο πλευρές δεν φαίνεται διατεθειμένη να υποχωρήσει χωρίς σαφή ανταλλάγματα.
Τι ακολουθεί: Προκαταρκτική συμφωνία στον ορίζοντα
Η πιο συγκεκριμένη προοπτική που περιγράφει ο ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος είναι η επίτευξη μιας προκαταρκτικής συμφωνίας «τις επόμενες ημέρες». Αυτή η αρχική συμφωνία δεν θα λύσει τις θεμελιώδεις διαφορές, αλλά θα ανοίξει τον δρόμο για παράταση της κατάπαυσης του πυρός και περαιτέρω διαπραγματεύσεις. Το σενάριο αυτό, αν υλοποιηθεί, θα αποτελέσει τη βάση για συζητήσεις γύρω από την άρση των κυρώσεων και τις αποζημιώσεις — ζητήματα που η Τεχεράνη θεωρεί αναπόσπαστο κομμάτι οποιασδήποτε τελικής διευθέτησης.
