Μαζικές διαδηλώσεις συγκλόνισαν τη Λισαβόνα την Παρασκευή, με δεκάδες χιλιάδες πολίτες να κατακλύζουν την κεντρική λεωφόρο της πορτογαλικής πρωτεύουσας. Αιτία της μαζικής κινητοποίησης αποτέλεσε η σχεδιαζόμενη μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας που προωθεί η κεντροδεξιά κυβέρνηση μειοψηφίας, με τα συνδικάτα να καταγγέλλουν ότι υπονομεύει τα δικαιώματα των εργαζομένων και εντείνει την εργασιακή ανασφάλεια. Η κινητοποίηση συγκαταλέγεται στις μεγαλύτερες της χώρας τα τελευταία χρόνια, σε μια περίοδο έντονης κοινωνικής δυσαρέσκειας για το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης.
Τι έγινε στη Λισαβόνα
Η κεντροδεξιά κυβέρνηση μειοψηφίας της Πορτογαλίας ενέκρινε τον Σεπτέμβριο ένα προσχέδιο νόμου για την τροποποίηση του εργατικού κώδικα, με κεντρικό στόχο την αντιμετώπιση της δομικά χαμηλής παραγωγικότητας της χώρας. Οι προτεινόμενες αλλαγές, ωστόσο, προκάλεσαν σφοδρές αντιδράσεις από τον εργατικό κόσμο, οδηγώντας τον Δεκέμβριο στην πρώτη γενική απεργία στην Πορτογαλία έπειτα από σχεδόν δέκα χρόνια. Η απεργία εκείνη σηματοδότησε το ξεκίνημα μιας σειράς κινητοποιήσεων που κορυφώθηκαν με τη χθεσινή μαζική διαδήλωση στην πρωτεύουσα.
Το μεγαλύτερο συνδικάτο της Πορτογαλίας, το CGTP, ανέφερε ότι «πολλές δεκάδες χιλιάδες» διαδηλωτές κατέλαβαν τη μεγαλύτερη λεωφόρο της Λισαβόνας. Η αστυνομία δεν ανακοίνωσε εκτίμηση για τον αριθμό των συμμετεχόντων. Ανάμεσα στα βασικά σημεία τριβής βρίσκεται η πρόταση για τη δημιουργία «ατομικών τραπεζών χρόνου»: σύμφωνα με αυτήν, οι εργαζόμενοι θα μπορούν να απασχολούνται έως και δύο επιπλέον ώρες πέραν του συνηθισμένου οκταώρου χωρίς άμεση αμοιβή υπερωρίας, με τη συμψηφισμό να γίνεται αργότερα, εντός ετήσιου ορίου 150 ωρών. Παράλληλα, η κυβέρνηση προτείνει την άρση των ορίων στην εξωτερική ανάθεση εργασιών, γεγονός που τα συνδικάτα χαρακτηρίζουν ως άμεση απειλή για τις μόνιμες θέσεις απασχόλησης.
Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι η Πορτογαλία συγκαταλέγεται στις φτωχότερες χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, περισσότεροι από τους μισούς εργαζομένους λαμβάνουν μικτές αποδοχές κάτω από 1.000 ευρώ το μήνα. Τα στοιχεία της Eurostat τοποθετούν την παραγωγικότητα εργασίας ανά ώρα στο 80,5% του μέσου όρου της ΕΕ, κατατάσσοντας τη χώρα στην πέμπτη χαμηλότερη θέση στην Ένωση — στοιχείο που η κυβέρνηση επικαλείται για να δικαιολογήσει τις μεταρρυθμίσεις.
Αντιδράσεις εργαζομένων και συνδικάτων
Οι φωνές των διαδηλωτών αποτύπωσαν με ακρίβεια τη δυσαρέσκεια που έχει συσσωρευτεί στα κατώτερα εισοδηματικά στρώματα. Η Ινές Μπράνκο, 33χρονη πωλήτρια, δήλωσε ότι οι μεταρρυθμίσεις θα βλάψουν τους εργαζομένους «με όλους τους τρόπους», από τη διευκόλυνση των απολύσεων έως τη συρρίκνωση του χρόνου που αφιερώνουν στην οικογένειά τους. «Το κόστος ζωής αυξάνεται, εργαζόμαστε 40 ώρες την εβδομάδα και πάλι δεν μπορούμε να πληρώσουμε τους λογαριασμούς, ενώ οι εταιρείες βγάζουν κέρδη εκατομμυρίων. Είναι απαράδεκτο», είπε χαρακτηριστικά. Η ίδια τόνισε ότι καμία από τις προτεινόμενες αλλαγές δεν βελτιώνει ουσιαστικά τη ζωή των εργαζομένων.
Σε παρόμοιο τόνο μίλησε και η Βανέσα Τεϊσέιρα, 45χρονη δασκάλα δημοτικού σχολείου, η οποία δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει έντονη γλώσσα για να εκφράσει την αγανάκτησή της. «Δεν εκλέξαμε την κυβέρνηση ή τους βουλευτές για να μας χρησιμοποιούν σαν σάκο του μποξ», τόνισε. Τα συνδικάτα από την πλευρά τους κατηγορούν την κυβέρνηση ότι υιοθετεί αποκλειστικά τις θέσεις των εργοδοτών, αδιαφορώντας για τους χαμηλόμισθους που αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στο αυξημένο κόστος διαβίωσης. Το CGTP υπογραμμίζει ότι ακόμα και μετά την απόσυρση ορισμένων αμφιλεγόμενων διατάξεων, όπως αυτής για τις απολύσεις με «βάσιμο λόγο», τα κεντρικά προβλήματα του νομοσχεδίου παραμένουν αναλλοίωτα.
Τι ακολουθεί
Το νομοσχέδιο βρίσκεται ακόμα στο στάδιο των υποχρεωτικών διαβουλεύσεων με τα συνδικάτα και τις εργοδοτικές οργανώσεις. Μετά την ολοκλήρωσή τους, θα προωθηθεί στο πορτογαλικό κοινοβούλιο για ψήφο. Εκεί, το ακροδεξιό κόμμα Chega — το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης — έχει ήδη δηλώσει ότι ενδέχεται να υπερψηφίσει το νομοσχέδιο, γεγονός που ανοίγει τον δρόμο για την τελική του έγκριση παρά τις έντονες αντιδράσεις. Τα συνδικάτα προειδοποιούν ότι σε αυτή την περίπτωση θα κλιμακώσουν τις κινητοποιήσεις τους, ενώ η κοινωνική ένταση στην Πορτογαλία αναμένεται να παραμείνει υψηλή τους επόμενους μήνες.
