Ηχηρή προειδοποίηση από την επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή στην παγκόσμια οικονομία. Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, κάλεσε χθες τις κυβερνήσεις να «προετοιμαστούν για δύσκολους καιρούς» εάν οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα. Η τοποθέτηση έγινε σε συνέντευξη Τύπου στο περιθώριο των ετήσιων εαρινών συνόδων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ουάσινγκτον, όπου αντιπροσωπείες από τις περισσότερες χώρες του κόσμου βρίσκονται συγκεντρωμένες από τη Δευτέρα.
Τι έγινε: Κλειστά Στενά Ορμούζ και εκτίναξη τιμών πετρελαίου
Στο επίκεντρο των συζητήσεων στην Ουάσινγκτον βρίσκονται οι καταστροφές στις υποδομές της ευρύτερης περιοχής της Μέσης Ανατολής και, κυρίως, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, το οποίο έχει εκτινάξει τις τιμές του πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα. Η Γκεοργκίεβα τόνισε ότι η κατάσταση αφορά όλες τις χώρες, αν και το ενεργειακό σοκ «μπορεί να είναι ασύμμετρο» μεταξύ τους, ανάλογα με τον βαθμό εξάρτησής τους από τις εισαγωγές πετρελαίου. Η επικεφαλής του ΔΝΤ απηύθυνε έκκληση στις κυβερνήσεις να λάβουν μέτρα για τη μείωση των πιο ενεργοβόρων δραστηριοτήτων τους, και μάλιστα χωρίς καθυστέρηση. «Πρέπει να το κάνουν από τώρα, όχι να περιμένουν πολλές εβδομάδες», υπογράμμισε με έμφαση.
Παράλληλα, ο διευθυντής του Τμήματος Στρατηγικής του ΔΝΤ, Κρίστιαν Μούμσεν, διαβεβαίωσε ότι το Ταμείο βρίσκεται σε επαφή με όλες τις χώρες-μέλη. Στόχος, όπως εξήγησε, είναι να αποτυπωθεί το ακριβές μέγεθος της ζημιάς που υφίσταται κάθε χώρα, να καταγραφούν οι πολιτικές επιλογές που έχουν ήδη υλοποιηθεί και να διαπιστωθεί αν κάποιες χώρες αναμένουν πρόσθετη βοήθεια από το ΔΝΤ. «Αυτό θα μας επιτρέψει να καταλάβουμε καλύτερα πώς πλήττονται και αν χρειάζονται στήριξη μέσω των γνωστών εργαλείων μας», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Μούμσεν. Το ΔΝΤ διαθέτει ήδη ενεργά περίπου 40 προγράμματα στήριξης χωρών σε διάφορα μέρη του κόσμου.
Ένα επιπλέον μέτωπο ανησυχίας αποτελούν οι επιπτώσεις της κρίσης στον τομέα των λιπασμάτων. Μέρος των πρώτων υλών που απαιτούνται για την παρασκευή τους προέρχεται από τη Μέση Ανατολή, με αποτέλεσμα οι διαταραχές στην αλυσίδα εφοδιασμού να αυξάνουν τον κίνδυνο επισιτιστικής ανασφάλειας σε παγκόσμιο επίπεδο. «Ανησυχούμε για τους πληθωριστικούς κινδύνους, ιδίως στην τιμή των τροφίμων, εάν δεν επανέλθει σύντομα σε λογικά επίπεδα η τιμή των λιπασμάτων», παραδέχτηκε η Γκεοργκίεβα.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Παγκόσμιο χρέος σε ιστορικά υψηλά
Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασε ο Μούμσεν για τις χώρες με χαμηλό εισόδημα, οι οποίες είναι πολύ πιο ευάλωτες στις διακυμάνσεις των τιμών τροφίμων. Τα νοικοκυριά στις χώρες αυτές δαπανούν κατά μέσο όρο το 36% του εισοδήματός τους για να τραφούν, έναντι 20% στις αναδυόμενες αγορές και κάτω από 9% στις αναπτυγμένες οικονομίες. Αυτή η διαφορά καθιστά τις φτωχότερες χώρες ιδιαίτερα εκτεθειμένες σε οποιαδήποτε άνοδο των τιμών βασικών αγαθών, όπως το σιτάρι, το ρύζι και τα ορυκτά έλαια.
Σε αυτό το δύσκολο περιβάλλον, η Γκεοργκίεβα προέτρεψε τις κυβερνήσεις να αποφύγουν μεγάλες δαπάνες, καθώς το παγκόσμιο χρέος βρίσκεται ήδη στο υψηλότερο επίπεδο από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σύμφωνα με την έκθεση Fiscal Monitor που δόθηκε στη δημοσιότητα από το ΔΝΤ, το παγκόσμιο χρέος ανήλθε στο 94% του παγκόσμιου ΑΕΠ το περασμένο έτος. Εάν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα συγκράτησης, το ποσοστό αυτό θα μπορούσε να φτάσει το 100% μέχρι το 2029.
Ωστόσο, η επικεφαλής του ΔΝΤ έστρεψε την κριτική της και σε συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές που επιδεινώνουν την κατάσταση αντί να τη βελτιώνουν. «Ορισμένες χώρες εφαρμόζουν μη στοχευμένα μέτρα, ελέγχους στις εξαγωγές ή λανθασμένες φοροελαφρύνσεις», επεσήμανε. Οι προθέσεις ίσως είναι καλές, τόνισε, όμως τέτοιες πολιτικές παρατείνουν τις δυσκολίες που συνδέονται με τις υψηλές τιμές αντί να τις αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά.
Τι ακολουθεί: Κεντρικές τράπεζες σε αναμονή
Η Γκεοργκίεβα αναφέρθηκε και στη στάση που οφείλουν να τηρήσουν οι κεντρικές τράπεζες απέναντι στη νέα αβεβαιότητα. Σύμφωνα με την ίδια, οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να επιδείξουν σύνεση και να αναμείνουν την εξέλιξη της κατάστασης πριν αποφασίσουν τυχόν αλλαγές στα επιτόκια. «Αν τελειώσει σύντομα η σύγκρουση, δεν θα χρειαστεί να αναλάβουν δράση», είπε χαρακτηριστικά, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο κινήσεων εάν η κρίση παραταθεί. Οι εαρινές σύνοδοι του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας ολοκληρώνονται στα τέλη της τρέχουσας εβδομάδας, με τις συζητήσεις να αναμένεται να συνεχιστούν σε έντονους ρυθμούς.
