Ο Πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν επισκέπτεται την Αθήνα το διήμερο 24 και 25 Απριλίου, όπου θα συναντηθεί με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Η επίσκεψη πραγματοποιείται σε μια κρίσιμη συγκυρία για την Ευρώπη, που αναζητά νέο βηματισμό στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και στη διαμόρφωση συνεκτικής αμυντικής πολιτικής. Κεντρικό στοιχείο της ατζέντας είναι η ανανέωση της ελληνογαλλικής συμφωνίας στρατηγικής συνεργασίας στην άμυνα και την ασφάλεια, η οποία θα επισφραγιστεί με υπογραφή κατά τη διάρκεια της επίσκεψης. Κυβερνητικές πηγές χαρακτηρίζουν αυτή τη συνάντηση ως μεγάλο βήμα εμβάθυνσης μιας ήδη στενής σχέσης.
Τι προβλέπει η νέα αμυντική συμφωνία
Η ελληνογαλλική συμφωνία στρατηγικής εταιρικής σχέσης που αναμένεται να ανανεωθεί βασίζεται στην αρχική συμφωνία που υπεγράφη τον Σεπτέμβριο του 2021 στο Μέγαρο των Ηλυσίων. Εκείνη η συμφωνία, που εμπεριείχε άρθρο αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής, είχε υπογραφεί στη σκιά της κρίσης του Ορούτς Ρέις και της απόφασης της Ελλάδας να αποκτήσει τα μαχητικά Rafale αλλά και τις πρώτες τρεις φρεγάτες FDI. Την ανανέωσή της είχε προαναγγείλει ο Νίκος Δένδιας στις 29 Ιανουαρίου, όταν η φρεγάτα Κίμων έφτασε στο ναύσταθμο της Σαλαμίνας. Η νέα συμφωνία θα ισχύσει για πενταετή περίοδο, με πρόβλεψη αυτόματης επέκτασης επ’ αόριστον, ενισχύοντας περαιτέρω το πλαίσιο συνεργασίας των δύο χωρών.
Πέρα από την αμυντική διάσταση, οι δύο πλευρές αναμένεται να υπογράψουν νέες συμφωνίες που καλύπτουν ευρύ φάσμα τομέων. Συγκεκριμένα, η συνεργασία θα επεκταθεί στην οικονομία, την καινοτομία, την πολιτική προστασία, αλλά και στις κοινές αξίες και την προάσπιση του διεθνούς δικαίου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στο ζήτημα της προστασίας των ανηλίκων στο διαδίκτυο, με Ελλάδα και Γαλλία να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή διαμόρφωσης ευρωπαϊκού πλαισίου ρύθμισης της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους. Οι δύο χώρες συγκαταλέγονται στις πρώτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που προωθούν αυτές τις πρωτοβουλίες.
Η ελληνογαλλική σχέση περνά έτσι σε φάση περαιτέρω θεσμοθέτησης και εμβάθυνσης. Η αρχική συμφωνία του 2021 είχε αποτελέσει προπομπό της ευρύτερης ευρωπαϊκής συζήτησης για την ενίσχυση της κοινής άμυνας και της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πάντα σε συμπληρωματικότητα με το ΝΑΤΟ. Η νέα συμφωνία επεκτείνει αυτή τη λογική σε νέα πεδία που αντανακλούν τις σύγχρονες προκλήσεις.
Ορμούζ, Ανατολική Μεσόγειος και ο ρόλος των δύο ηγετών
Ψηλά στην ατζέντα των συνομιλιών αναμένεται να βρεθεί η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, με αιχμή τα Στενά του Ορμούζ. Η Ελλάδα δεν περιορίζεται σε θεωρητικές τοποθετήσεις επί του θέματος: συμμετέχει ενεργά στην ευρωπαϊκή επιχείρηση EUNAVFOR ASPIDES, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο της ως παγκόσμιας ναυτιλιακής δύναμης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε θέσει το ζήτημα της θαλάσσιας ασφάλειας ως κορυφαία προτεραιότητα, μιλώντας στην κεντρική εκδήλωση της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ τον περασμένο Μάιο. Η ελληνογαλλική συνεργασία στον τομέα αυτό αποκτά επομένως ιδιαίτερο ειδικό βάρος.
Κύκλοι του Μαξίμου σημειώνουν ότι ο Μητσοτάκης και ο Μακρόν συγκαταλέγονται στους λίγους Ευρωπαίους ηγέτες που έχουν θέσει σταθερά και έγκαιρα το ζήτημα της ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας στο ευρωπαϊκό τραπέζι. Οι δύο ηγέτες είχαν τονίσει τη διάσταση της ασφάλειας κατά την πρόσφατη κοινή επίσκεψή τους στην Κύπρο, αναδεικνύοντας τον αναβαθμισμένο ρόλο της ελληνογαλλικής σχέσης ως πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η επίσκεψη αυτή είχε στείλει ισχυρό μήνυμα για τη δέσμευση και των δύο χωρών στη διατήρηση της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή.
Παράλληλα, η επίσκεψη του Μακρόν στην Αθήνα τοποθετεί την ελληνογαλλική συνεργασία στον πυρήνα των ευρωπαϊκών συζητήσεων για το μέλλον της Ευρώπης και το ευρωπαϊκό πλαίσιο άμυνας και ασφάλειας. Η συγκυρία είναι ευνοϊκή: η Ευρώπη αναζητά νέο βηματισμό, και η Ελλάδα διεκδικεί ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση αυτής της νέας αρχιτεκτονικής, με γαλλική στήριξη που ενισχύεται θεσμικά μέσω των συμφωνιών που θα υπογραφούν.
Τι ακολουθεί μετά την επίσκεψη
Η ανανέωση της ελληνογαλλικής αμυντικής συμφωνίας αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τη συνολική ευρωπαϊκή συζήτηση περί κοινής άμυνας. Οι νέες συμφωνίες που θα υπογραφούν στους τομείς της οικονομίας, της καινοτομίας και της πολιτικής προστασίας δίνουν πρακτικό περιεχόμενο στη διμερή σχέση, πέρα από τη στρατηγική της διάσταση. Κυβερνητικές πηγές τονίζουν ότι η ελληνογαλλική σχέση αποκτά χαρακτήρα μακροχρόνιας θεσμικής συνεργασίας, με την αυτόματη επέκταση της αμυντικής συμφωνίας επ’ αόριστον να εγγυάται τη συνέχεια της στρατηγικής εταιρικής σχέσης ανεξαρτήτως μελλοντικών πολιτικών μεταβολών. Η Αθήνα αναδεικνύεται έτσι σε έναν από τους πιο αξιόπιστους εταίρους του Παρισιού στη νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.
