Η διπλωματία δεν έχει πει ακόμα την τελευταία της λέξη. Παρά την αποτυχία των ειρηνευτικών συνομιλιών που έλαβαν χώρα στο Ισλαμαμπάντ το Μεγάλο Σάββατο, 11 Απριλίου 2026, τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ιράν δείχνουν διατεθειμένες να δώσουν μια ακόμη ευκαιρία στον διάλογο. Στόχος και των δύο πλευρών παραμένει η εξεύρεση μιας διαρκούς λύσης που θα θέσει τέλος στην ένοπλη σύγκρουση που ταλαιπωρεί τη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, ο δρόμος προς μια συμφωνία είναι γεμάτος εμπόδια, και το μεγαλύτερο από αυτά έχει όνομα: πυρηνικό πρόγραμμα.
Οι «κόκκινες γραμμές» και το αγκάθι του εμπλουτισμένου ουρανίου
Από την πρώτη κιόλας στιγμή των διαπραγματεύσεων, και οι δύο πλευρές έχουν χαράξει με σαφήνεια τα όρια στα οποία δεν πρόκειται να υποχωρήσουν. Το κεντρικό ζήτημα που απειλεί να ναυαγήσει κάθε προσπάθεια επίτευξης εκεχειρίας είναι τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου που κατέχει η Τεχεράνη. Για την Ουάσινγκτον, η συνέχιση του πυρηνικού προγράμματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας αποτελεί αδιαπραγμάτευτη απειλή για τη σταθερότητα της περιοχής και τη διεθνή ασφάλεια. Παράλληλα, το Ιράν αντιμετωπίζει κάθε αίτημα αποδόμησης του πυρηνικού του αποθέματος ως επίθεση στην εθνική του κυριαρχία, γεγονός που καθιστά τις συζητήσεις εξαιρετικά λεπτές.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι αμερικανικές αρχές εξετάζουν εναλλακτικές προσεγγίσεις προκειμένου να πείσουν την Τεχεράνη να παραδώσει ή να εξαλείψει τα αποθέματά της. Η πίεση είναι έντονη, καθώς οποιαδήποτε συμφωνία που δεν αντιμετωπίζει το πυρηνικό ζήτημα θα είναι εκ των πραγμάτων ελλιπής και βραχύβια. Οι διπλωμάτες και των δύο χωρών γνωρίζουν καλά ότι χωρίς μια ξεκάθαρη ρύθμιση για τον εμπλουτισμένο ουράνιο, κάθε «συμφωνία» κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά.
Το τριμερές σχέδιο και τα παγωμένα assets των 20 δισ. δολαρίων
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, που επικαλείται δύο Αμερικανούς αξιωματούχους και άλλες δύο πηγές με άμεση γνώση των συνομιλιών, η αμερικανική πλευρά έχει φέρει στο τραπέζι ένα συγκεκριμένο σχέδιο τριών σελίδων. Το έγγραφο αυτό αφορά τον συνολικό τερματισμό του πολέμου και περιλαμβάνει μια σειρά από προτάσεις, ανάμεσα στις οποίες ξεχωρίζει η δέσμευση για «απελευθέρωση» ιρανικών παγωμένων κεφαλαίων συνολικής αξίας 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Τα assets αυτά έχουν δεσμευτεί εδώ και χρόνια λόγω των διεθνών κυρώσεων σε βάρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας, και η απελευθέρωσή τους θα αποτελούσε σημαντική οικονομική ανάσα για το Ιράν.
Το αντάλλαγμα που ζητούν οι ΗΠΑ είναι σαφές και δεν αφήνει περιθώρια για παρερμηνείες: το Ιράν πρέπει να εγκαταλείψει πλήρως το πυρηνικό του πρόγραμμα και να παραδώσει το σύνολο του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει. Πρόκειται για μια πρόταση που, αν γίνει αποδεκτή, θα σηματοδοτούσε ιστορική στροφή στη σχέση των δύο χωρών, αλλά και στον γεωπολιτικό χάρτη της ευρύτερης περιοχής. Ωστόσο, η απόσταση ανάμεσα σε αυτό που ζητούν οι Αμερικανοί και αυτό που είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί η Τεχεράνη παραμένει, τουλάχιστον προς το παρόν, σημαντική.
Η πρωτεύουσα του Πακιστάν, το Ισλαμαμπάντ, έχει επιλεγεί ως ο τόπος διεξαγωγής του νέου γύρου επαφών, αντικατοπτρίζοντας τον ρόλο του Πακιστάν ως χώρας-διαμεσολαβητή με σχέσεις και με τις δύο πλευρές. Οι επόμενες εβδομάδες θα αποδείξουν αν η διπλωματία μπορεί να υπερισχύσει της δυσπιστίας που χαρακτηρίζει εδώ και δεκαετίες τις σχέσεις Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.
