Ένα ασυνήθιστο και ανησυχητικό φαινόμενο αναστάτωσε τους κατοίκους της Κυψέλης από το απόγευμα της Τετάρτης, 15 Απριλίου 2026, όταν ένα υλικό που έμοιαζε έντονα με υγρό τσιμέντο άρχισε να αναβλύζει από πηγάδι αυλής και να πλημμυρίζει τον δρόμο. Το υλικό αυτό έφτασε σε ύψος 50 εκατοστών, προκαλώντας υλικές ζημιές σε αυτοκίνητα και μηχανές που βρέθηκαν στον δρόμο. Η κατάσταση έφερε σε αμηχανία τόσο τους κατοίκους όσο και τις αρχές, καθώς η φύση του υλικού δεν ήταν εξ αρχής σαφής.
Οι πληγείσες οδοί εντοπίζονται στην οδό Εύβοιας, από το σημείο της διασταύρωσής της με την οδό Σπετσών, καθώς και στην οδό Στροφάδων, από την οδό Σκύρου. Στις συγκεκριμένες αρτηρίες της Κυψέλης το γκριζωπό, πηχτό υλικό κάλυψε το οδόστρωμα, δημιουργώντας έναν «ποταμό» που θύμιζε εργοτάξιο παρά αστική συνοικία. Οι κάτοικοι της περιοχής αντέδρασαν με έκπληξη και ανησυχία, αναρωτούμενοι για την προέλευση και τη σύσταση του υλικού, ενώ πολλοί έσπευσαν να αποτυπώσουν το φαινόμενο με φωτογραφίες και βίντεο που κυκλοφόρησαν γρήγορα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Τι είναι ο αθηναϊκός σχιστόλιθος και γιατί ανησυχεί
Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις των ειδικών, το υλικό που ανέβλυσε πιθανότατα δεν είναι τσιμέντο, αλλά αθηναϊκός σχιστόλιθος — ένα μεταμορφωμένο πέτρωμα που αποτελεί έναν από τους βασικότερους γεωλογικούς σχηματισμούς στο υπέδαφος της Αττικής. Υπό κανονικές συνθήκες, ο σχιστόλιθος εμφανίζεται συμπαγής και σταθερός. Ωστόσο, όταν διαταραχθεί από υπόγεια νερά ή εκσκαφικές εργασίες, χάνει τη συνοχή του και μπορεί να μετατραπεί σε πλαστική, ακόμα και ρευστή μάζα, σχεδόν αδύνατη να ξεχωριστεί από τσιμέντο με γυμνό μάτι.
Το συγκεκριμένο πέτρωμα είναι ιδιαίτερα γνωστό στους μηχανικούς μεγάλων υποδομών, καθώς αποτελεί το κυρίαρχο γεωλογικό στρώμα μέσα στο οποίο έχει γίνει η διάνοιξη των σηράγγων του Μετρό της Αθήνας από τη δεκαετία του 1990. Η ιδιότητά του να υγροποιείται σε επαφή με νερό το καθιστά ιδιαίτερα απαιτητικό υλικό για τους μηχανικούς, οι οποίοι πρέπει να λαμβάνουν ειδικά μέτρα κατά τη διάνοιξη σηράγγων ώστε να αποφευχθούν ακριβώς τέτοιου είδους φαινόμενα εκτόνωσης προς την επιφάνεια. Σε αυτό το πλαίσιο, η εμφάνιση ρευστοποιημένου σχιστόλιθου στην Κυψέλη δεν αποτελεί γεωλογική απλοϊκότητα, αλλά ένα σύνθετο φαινόμενο με σοβαρές συνέπειες.
Στο επίκεντρο τα έργα της Γραμμής 4 του Μετρό
Αμέσως το ενδιαφέρον των ειδικών στράφηκε στα εν εξελίξει έργα της Γραμμής 4 του Μετρό, τα οποία διεξάγονται στην ευρύτερη περιοχή της Κυψέλης. Για τη διάνοιξη των σηράγγων χρησιμοποιούνται σύγχρονοι μετροπόντικες — γνωστοί ως TBM (Tunnel Boring Machines) — που κινούνται σε βάθη από 30 έως 35 μέτρα, διασχίζοντας διαδοχικά στρώματα σχιστόλιθου, ασβεστόλιθου και ψαμμίτη. Παράλληλα με την εκσκαφή, οι μηχανές αυτές κατασκευάζουν αυτόματα τη σήραγγα, τοποθετώντας τσιμεντένιους δακτυλίους ανά περίπου 1,5 μέτρο.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, η πίεση που ασκείται από τις υπόγειες εκσκαφές, σε συνδυασμό με την πιθανή παρουσία υπόγειων υδάτων, ενδέχεται να συνέβαλαν στην άνοδο ρευστοποιημένου σχιστόλιθου προς την επιφάνεια. Η διαδρομή αυτή πιθανολογείται ότι έγινε μέσα από θεμέλια παλαιών κτηρίων ή από άλλα ευάλωτα σημεία του υπεδάφους της Αθήνας, που αδυνατούν να συγκρατήσουν την πίεση των εκσκαφών. Το πρωί της Πέμπτης μετέβησαν στο σημείο τεχνικά συνεργεία και κλιμάκια, παρουσία αρμόδιου μηχανικού, με αντικείμενο τόσο την κατανόηση των αιτιών της διαρροής όσο και τον προσδιορισμό της ακριβούς σύστασης του υλικού. Ταυτόχρονα, ξεκίνησε ο καθαρισμός της πληγείσας περιοχής, σε μια προσπάθεια να αποκατασταθεί η κανονικότητα για τους κατοίκους και τους διερχόμενους.
