Η ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη, καθώς ο διπλός αποκλεισμός από τις ΗΠΑ και το Ιράν συνεχίζει να πλήττει τις θαλάσσιες μεταφορές. Τη Τετάρτη, οι διελεύσεις καταγράφηκαν σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, σύμφωνα με δεδομένα της εταιρείας ναυτιλιακής ασφάλειας Diaplous. Το στενό, που αποτελεί έναν από τους κρίσιμότερους θαλάσσιους διαδρόμους του πλανήτη για τις μεταφορές ενέργειας, βρίσκεται ουσιαστικά παγωμένο.
Τι έγινε στο Στενό του Ορμούζ
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία της Diaplous, μόλις δύο φορτηγά πλοία διέπλευσαν προς τα έξω χωρίς φορτίο — εκ των οποίων το ένα ανήκει σε ελληνικά συμφέροντα. Παράλληλα, ένα πλήρως φορτωμένο δεξαμενόπλοιο κινεζικών συμφερόντων εισήλθε χρησιμοποιώντας τον ιρανικό διάδρομο που ελέγχεται από τους Φρουρούς της Επανάστασης. Η εικόνα αυτή αντικατοπτρίζει πόσο σφιχτός έχει γίνει ο έλεγχος της περιοχής, με τους δύο αντίπαλους παράγοντες — τις αμερικανικές δυνάμεις και το ιρανικό ναυτικό — να επιτηρούν στενά κάθε διέλευση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση του δεξαμενόπλοιου Rich Starry (τύπου MR), το οποίο βρίσκεται υπό αμερικανικές κυρώσεις. Το πλοίο κατάφερε να διέλθει το Στενό μετά από δύο αποτυχημένες προσπάθειες, ωστόσο λίγες ώρες αργότερα επέστρεψε αφού είχε απενεργοποιήσει το σύστημα AIS — το σύστημα αυτόματης αναγνώρισης που επιτρέπει την παρακολούθηση των πλοίων. Το σκάφος, γνωστό παλαιότερα ως Full Star, είχε τελευταίο λιμάνι κατάπλου τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η απενεργοποίηση του AIS σε ένα ήδη κυρωμένο σκάφος εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τις επιχειρησιακές κινήσεις που συντελούνται στην περιοχή.
Η συνολική κίνηση στο Στενό του Ορμούζ έχει πέσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, με τη χρήση των Very Large Crude Carriers (VLCC) — των μεγαλύτερων δεξαμενόπλοιων μεταφοράς αργού πετρελαίου — να βρίσκεται σε ιστορικό ναδίρ. Η κατάσταση αυτή επηρεάζει άμεσα τις παγκόσμιες ροές ενέργειας, καθώς το Στενό αποτελεί διέξοδο για περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Αντιδράσεις και πλαίσιο της κρίσης
Η αγορά των VLCC στη Μέση Ανατολή παραμένει ουσιαστικά παγωμένη, παρά την εμφάνιση νέων εμπορικών ροών. Συγκεκριμένα, η αυξημένη ροή αμερικανικού πετρελαίου προς την Ασία έχει δημιουργήσει κάποιες εναλλακτικές οδούς, χωρίς όμως να αντισταθμίσει την κατάρρευση της κυκλοφορίας από τον Περσικό Κόλπο. Η αγορά αναζητά νέες ισορροπίες σε ένα περιβάλλον πλήρους αβεβαιότητας.
Σημαντική εναλλακτική λύση αναδεικνύεται το λιμάνι Yanbu στη Σαουδική Αραβία, ένας κομβικός ενεργειακός κόμβος στην Ερυθρά Θάλασσα που επιτρέπει τις εξαγωγές πετρελαίου παρακάμπτοντας τον Περσικό Κόλπο. Η αυξημένη χρήση του Yanbu δείχνει ότι οι ενεργειακοί παράγοντες της περιοχής αναζητούν τρόπους να παρακάμψουν τους κινδύνους που εγείρει ο αποκλεισμός του Ορμούζ. Ωστόσο, η υποδομή και η χωρητικότητα του λιμανιού δεν μπορούν να αντικαταστήσουν πλήρως τον κρίσιμο ρόλο του Στενού.
Η συμμετοχή ελληνικού πλοίου στις ελάχιστες καταγεγραμμένες διελεύσεις φανερώνει ότι η ελληνική εμπορική ναυτιλία παραμένει ενεργή στη ζώνη, παρά τους κινδύνους. Η Ελλάδα διατηρεί έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς στόλους στον κόσμο, με σημαντική παρουσία στις μεταφορές ενέργειας μέσω δεξαμενόπλοιων. Κάθε διακοπή στο Στενό του Ορμούζ επηρεάζει άμεσα τις επιχειρησιακές αποφάσεις και την κερδοφορία των ελληνικών ναυτιλιακών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην περιοχή.
Τι ακολουθεί
Η αγορά των VLCC στη Μέση Ανατολή δεν δείχνει σημάδια άμεσης ανάκαμψης, με τον αποκλεισμό να δημιουργεί δομικές αλλαγές στις παγκόσμιες ροές πετρελαίου. Η αυξημένη χρήση του Yanbu και οι νέες εμπορικές οδοί από τις ΗΠΑ προς την Ασία μπορεί να αποτελέσουν μακροπρόθεσμες εναλλακτικές, αλλά δεν αρκούν για να αντικαταστήσουν τον κρίσιμο ρόλο του Στενού του Ορμούζ στη διεθνή ενεργειακή αλυσίδα. Η περίπτωση του Rich Starry και η απενεργοποίηση του AIS παραμένουν υπό παρακολούθηση από τις αρχές, ενώ η εξέλιξη της κατάστασης εξαρτάται από τις διπλωματικές κινήσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
