Μερικές φορές η πολιτική δεν είναι μόνο τέχνη της διακυβέρνησης, αλλά και τέχνη της… δικαιολογίας. Από την Ουάσινγκτον μέχρι το Λονδίνο, κορυφαίοι ηγέτες και σύμβουλοι έχουν βρεθεί στη δυσάρεστη θέση να εξηγούν πράξεις που δύσκολα εξηγούνται. Το αποτέλεσμα; Δηλώσεις που έγιναν viral, προκάλεσαν πολιτικούς σεισμούς και χαράχτηκαν ανεξίτηλα στη συλλογική μνήμη. Το Politico έχει συγκεντρώσει μερικές από τις πιο αξιομνημόνευτες, και ο κατάλογος είναι αποκαλυπτικός για το πώς η εξουσία αντιμετωπίζει τα δύσκολα.
Ο Τραμπ «γιατρός» και ο Άντριου που δεν ιδρώνει
Ο Ντόναλντ Τραμπ κατάφερε να ξεπεράσει κάθε προσδοκία όταν ανάρτησε μια εικόνα τεχνητής νοημοσύνης που τον παρουσίαζε ως μορφή που θυμίζει τον Ιησού Χριστό, με φως να εκπέμπεται από τα χέρια του καθώς «θεραπεύει» έναν άρρωστο άνδρα σε νοσοκομειακό κρεβάτι. Αντί να ζητήσει συγγνώμη, ο Αμερικανός πρόεδρος εξήγησε στους δημοσιογράφους ότι «υποτίθεται ήμουν εγώ σαν γιατρός που κάνω τους ανθρώπους καλά». Αναρωτήθηκε μάλιστα δημοσίως πώς ο κόσμος έφτασε στο συμπέρασμα ότι ήθελε να απεικονιστεί ως θρησκευτική μορφή, επισημαίνοντας ότι η ανάρτηση αφορούσε τον Ερυθρό Σταυρό, τον οποίο υποστηρίζει ο Λευκός Οίκος. Η δήλωση έγινε αμέσως αντικείμενο ευρείας ειρωνείας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με χιλιάδες χρήστες να σχολιάζουν την ασυνήθιστη αυτοπροβολή του πρώην — και νυν — προέδρου.
Ωστόσο, ο Τραμπ δεν ήταν ο μόνος που βρέθηκε σε αμήχανη θέση. Το 2019, ο πρώην πρίγκιπας Άντριου, αδελφός του βασιλιά Καρόλου, έδωσε μια συνέντευξη στο BBC που θεωρείται ευρέως από τις πιο καταστροφικές στη σύγχρονη βασιλική ιστορία. Καλούμενος να αντικρούσει τις καταγγελίες της Βιρτζίνια Τζιούφρε, η οποία τον ενέπλεξε στο σκάνδαλο του Τζέφρι Επστάιν, ο πρίγκιπας επέλεξε να εστιάσει σε ένα εκπληκτικό επιχείρημα: αρνήθηκε ότι ίδρωνε κατά τη διάρκεια της αμφιλεγόμενης συνάντησης, επικαλούμενος μια σπάνια ιατρική κατάσταση. Η εξήγηση αυτή, αντί να τον βοηθήσει, του στοίχισε ακριβά — έγινε αντικείμενο ευρείας χλεύης και θεωρήθηκε το σημείο καμπής που οδήγησε στην οριστική απομάκρυνσή του από τα δημόσια καθήκοντα.
Το Partygate και η «επαγγελματική εκδήλωση» του Τζόνσον
Σε αυτό το πλαίσιο των αξέχαστων πολιτικών δικαιολογιών, ξεχωριστή θέση κατέχει το σκάνδαλο Partygate που συγκλόνισε τη Βρετανία. Το 2020, εν μέσω αυστηρού lockdown, αποκαλύφθηκε ότι στην Ντάουνινγκ Στριτ διεξάγονταν πάρτι με αλκοόλ και συναθροίσεις, ακριβώς την περίοδο που οι απλοί πολίτες δεν μπορούσαν ούτε να αποχαιρετήσουν ετοιμοθάνατους συγγενείς ούτε να παραστούν σε κηδείες. Ο τότε πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον επέλεξε μια δικαιολογία που προκάλεσε αγανάκτηση: υποστήριξε ότι η εκδήλωση «φέρτε το δικό σου ποτό» στον κήπο της πρωθυπουργικής κατοικίας ήταν απλώς «επαγγελματική εκδήλωση» και μέρος της εργασίας του. Η απάντηση αυτή, αντί να καταπραΰνει την κατακραυγή, την τροφοδότησε περαιτέρω και θεωρείται ένας από τους βασικούς παράγοντες που οδήγησαν στην πολιτική του κατάρρευση.
Παράλληλα, ο στενός σύμβουλός του Τζόνσον, ο Ντόμινικ Κάμινγκς, κατάφερε να γράψει τη δική του σελίδα στο βιβλίο των πολιτικών δικαιολογιών. Όταν αποκαλύφθηκε ότι είχε ταξιδέψει εκατοντάδες χιλιόμετρα παρά τους περιορισμούς του lockdown, ο σύμβουλος υποστήριξε ότι το ταξίδι ήταν αναγκαίο… για να τσεκάρει αν η όρασή του ήταν αρκετά καλή ώστε να οδηγεί. Η δικαιολογία αυτή έγινε σύμβολο της αντίληψης ότι οι ισχυροί εφαρμόζουν για τον εαυτό τους διαφορετικούς κανόνες από αυτούς που επιβάλλουν στους υπόλοιπους.
Αυτές οι ιστορικές δικαιολογίες αποτελούν, πέρα από πηγή χιούμορ, ένα καθρέφτη της σύγχρονης πολιτικής πραγματικότητας. Αποκαλύπτουν πώς η εξουσία — όταν πιέζεται — επιλέγει συχνά τη δημιουργικότητα έναντι της ειλικρίνειας, με αποτελέσματα που σπάνια είναι τα επιθυμητά. Η ιστορία, ευτυχώς, δεν ξεχνά.
