Η Βουλγαρία οδηγείται για όγδοη φορά σε πέντε χρόνια στις κάλπες, με το εκλογικό σώμα των 6,5 εκατομμυρίων πολιτών να καλείται να δώσει διέξοδο στη χρόνια πολιτική αστάθεια που μαστίζει τη βαλκανική χώρα. Οι εκλογές Βουλγαρία Ράντεφ κυριαρχούν στο ειδησεογραφικό σκηνικό, με τον φιλορώσο πρώην πρόεδρο να εμφανίζεται ως σαφής φαβορί. Η προηγούμενη κυβέρνηση κατέρρευσε εν μέσω μαζικών διαμαρτυριών κατά νέου προϋπολογισμού που προέβλεπε αυξήσεις σε φόρους και κοινωνικές εισφορές. Η κρίση αυτή εκτόξευσε το ενδιαφέρον των ψηφοφόρων, με εκτιμώμενη συμμετοχή που ξεπερνά κάθε πρόσφατο εκλογικό ρεκόρ.
Εκλογές Βουλγαρία: Η άνοδος του Ράντεφ και τα στοιχήματα της εκστρατείας
Ο Ρούμεν Ράντεφ, πρώην πρόεδρος και πρώην πιλότος της βουλγαρικής πολεμικής αεροπορίας, έλαβε τον Ιανουάριο την κρίσιμη απόφαση να παραιτηθεί από την προεδρία προκειμένου να μπει στην εκλογική αρένα επικεφαλής του κόμματός του. Το κόμμα «Προοδευτική Βουλγαρία» που ίδρυσε συγκεντρώνει στις τελευταίες δημοσκοπήσεις ποσοστό περίπου 35%, αυξημένο σε σχέση με ένα μήνα νωρίτερα, γεγονός που το καθιστά ένα από τα ισχυρότερα αποτελέσματα ενός μόνο κόμματος τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, το ποσοστό αυτό δεν επαρκεί για την εξασφάλιση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, οπότε ο σχηματισμός συνασπισμού αναδεικνύεται ως το πιθανότερο σενάριο. Ο Ράντεφ επικεντρώνει την εκστρατεία του σε δύο βασικά μηνύματα: την εξάλειψη της διαφθοράς που παραλύει τη χώρα και την αποκατάσταση της ενεργειακής σχέσης με τη Ρωσία, επιδιώκοντας την επανέναρξη της ροής ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.
Ο ευρωσκεπτικιστής πρώην αξιωματικός αντιτίθεται ανοιχτά στη στρατιωτική υποστήριξη της Ουκρανίας στον πόλεμο εναντίον της Μόσχας, θέση που τον φέρνει σε αντιπαράθεση με τους δυτικούς εταίρους της Βουλγαρίας. Παρά τις ανησυχίες που αυτό προκαλεί εξωτερικά, στο εσωτερικό φαίνεται να μην απωθεί τους ψηφοφόρους, οι οποίοι προτάσσουν ζητήματα καθημερινής ζωής. Μια επιδέξια εκστρατεία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα γεμάτα κομματικά ταμεία και η υπόσχεση για σταθερότητα έχουν ενισχύσει σημαντικά τη δημοτικότητά του. Ο Γκεόργκι Μποζκόφ, ένας 37χρονος δημόσιος υπάλληλος που ανησυχεί για τους λογαριασμούς, αποτυπώνει τη διάθεση πολλών: «Θα εμπιστευτώ τον νέο στρατηγό στην πολιτική. Όταν υπάρχει κάτι καινούργιο, πρέπει να δοκιμάζουμε το καινούργιο».
Στο επίκεντρο των ανησυχιών των πολιτών βρίσκεται το κόστος ζωής, ιδίως μετά την υιοθέτηση του ευρώ τον Ιανουάριο. Η προηγούμενη κυβέρνηση έπεσε μετά από κύμα διαδηλώσεων κατά νέου προϋπολογισμού που πρότεινε αυξήσεις φόρων και υψηλότερες εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, εκτοξεύοντας την κοινωνική αγανάκτηση. Αυτά τα ζητήματα διαμορφώνουν σε μεγαλύτερο βαθμό την εκλογική συμπεριφορά από ό,τι οι γεωπολιτικές θέσεις του Ράντεφ για τη Μόσχα.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: διαφθορά, κόπωση και ανοιχτό σκηνικό
Στο άλλο άκρο του εκλογικού φάσματος, το κόμμα GERB του πρώην πρωθυπουργού Μπόικο Μπορίσοφ καταγράφει ποσοστό περίπου 18% στις δημοσκοπήσεις, αποτυπώνοντας τη διαρκή φθορά μιας μακροχρόνιας πολιτικής κυριαρχίας. Ως πιθανός εταίρος σε σενάριο συνασπισμού εμφανίζεται το φιλοευρωπαϊκό κόμμα «Εμείς», αν και το τελικό σχήμα διακυβέρνησης θα εξαρτηθεί από το εκλογικό αποτέλεσμα. Οι επικριτές του Ράντεφ υπενθυμίζουν ότι ο ίδιος, ως πρόεδρος από το 2016, διόρισε τις προσωρινές κυβερνήσεις που ανέλαβαν εξουσία στα κενά εξουσίας, φέρνοντας έτσι μέρος της ευθύνης για αμφιλεγόμενες αποφάσεις εκείνης της περιόδου. Η κριτική αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης που χαρακτηρίζει την εκστρατεία.
Η βαθύτερη πρόκληση για τη Βουλγαρία παραμένει η διαφθορά, που εδώ και δεκαετίες υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς. Σύμφωνα με δείκτες διαφάνειας για το 2025, η χώρα κατατάσσεται στην 84η θέση παγκοσμίως, μοιράζοντας με την Ουγγαρία την τελευταία θέση μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εξαγορά ψήφων αποτελεί διαδεδομένο φαινόμενο, ενώ μια μικρή ομάδα βετεράνων πολιτικών που θεωρούνται ευρέως διεφθαρμένοι συνεχίζει να κυριαρχεί στο πολιτικό σκηνικό. Η κόπωση αυτή εξηγεί γιατί τόσοι Βούλγαροι στρέφονται στον Ράντεφ ως νέα πολιτική ελπίδα. Παράλληλα, μετά την πτώση του κομμουνισμού το 1989 και την ένταξη στην ΕΕ το 2007, η χώρα έχει σημειώσει πρόοδο: το προσδόκιμο ζωής έχει ανέβει, η ανεργία κυμαίνεται στα χαμηλότερα επίπεδα της Ένωσης και η ένταξη στην ευρωζώνη δίνει στην οικονομία πρόσθετες δικλείδες ασφαλείας.
Τι ακολουθεί: αυξημένη συμμετοχή και αναμονή αποτελέσματος
Οι προβλέψεις για τη συμμετοχή δίνουν αισιόδοξα σήματα για την πορεία της δημοκρατίας. Δημοσκόπηση της Alpha Research με έδρα τη Σόφια εκτιμά προσέλευση περίπου 60%, αριθμός που αντιστοιχεί σχεδόν στο διπλάσιο του 34% που καταγράφηκε τον Ιούνιο του 2024. Το στοιχείο αυτό αποτυπώνει μια έντονη κινητοποίηση εκλογικού σώματος κουρασμένου από τα επαναλαμβανόμενα εκλογικά κύκλα αλλά αποφασισμένου να διαμορφώσει σταθερό αποτέλεσμα. Ακόμα και αν ο Ράντεφ επιβεβαιώσει τα ποσοστά των δημοσκοπήσεων, ο σχηματισμός κυβέρνησης θα απαιτήσει διαπραγματεύσεις και πιθανές συνεργασίες. Το εκλογικό αποτέλεσμα αναμένεται να κρίνει αν η Βουλγαρία θα βρει επιτέλους τη σταθερότητα που αναζητά εδώ και πέντε χρόνια συνεχών πολιτικών κρίσεων.
