Η Θεσσαλονίκη αποχαιρετά έναν από τους πιο σημαντικούς μάρτυρες της ιστορίας της. Ο Χάιντς Κούνιο, ο τελευταίος Θεσσαλονικιός άνδρας επιζών από το Άουσβιτς, έφυγε από τη ζωή, αφήνοντας πίσω του μια βαθιά κληρονομιά μνήμης και μαρτυρίας. Η είδηση ανακοινώθηκε από την κόρη του, Χέλλα Ματαλόν, μέσω ανάρτησής της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ άμεσα αντέδρασε και ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης.
Διαβάστε επίσης: Ο Γιώργος Γονιός: Θλίψη στον Παναθηναϊκό για το θάνατο του θρύλου
Τι έγινε: Η απώλεια του τελευταίου επιζώντος
Ο Χάιντς Κούνιο ήταν ο τελευταίος εν ζωή Θεσσαλονικιός άνδρας που είχε βιώσει άμεσα τη φρίκη του Άουσβιτς-Μπιρκενάου. Μεταφέρθηκε στο ναζιστικό στρατόπεδο εξόντωσης στις 16 Μαρτίου 1943, σε ηλικία μόλις 16 ετών, ως μέρος της πρώτης αποστολής που ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη. Η εμπειρία της άφιξης στο στρατόπεδο ήταν τραυματική και αξέχαστη, όπως ο ίδιος την περιέγραφε επανειλημμένα στα χρόνια που ακολούθησαν. Ο θάνατός του κλείνει ένα κεφάλαιο ζωντανής μαρτυρίας για τα εγκλήματα του Ολοκαυτώματος που αφορούν απευθείας την εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης.
Ο Κούνιο κατάφερε να επιβιώσει μέσα στη ναζιστική μηχανή θανάτου χάρη κυρίως στην άπταιστη γνώση της γερμανικής γλώσσας, ένα χαρίσμα που αποδείχθηκε σωτήριο σε συνθήκες απόλυτης αβεβαιότητας. Επί δύο χρόνια υπέμεινε τα δεινά της κράτησης στο στρατόπεδο, βιώνοντας καθημερινά την απανθρωπιά της ναζιστικής ιδεολογίας. Η επιβίωσή του ήταν αποτέλεσμα τόσο της προσωπικής του ευφυΐας όσο και της τύχης, όπως ο ίδιος παραδεχόταν. Μετά τον πόλεμο, επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη και αφιέρωσε δεκαετίες ζωής στη διατήρηση και μετάδοση της ιστορικής μνήμης.
Το αυτοβιογραφικό βιβλίο του «Έζησα τον θάνατο» αποτελεί κορυφαία μαρτυρία για το Ολοκαύτωμα από ελληνικής σκοπιάς. Μέσα από τις σελίδες του, ο Κούνιο κατέγραψε με ακρίβεια και συναίσθημα όλα όσα βίωσε στο Άουσβιτς-Μπιρκενάου, από τη στιγμή της άφιξης μέχρι την απελευθέρωση. Η περιγραφή της άφιξης στο στρατόπεδο παραμένει από τις πιο συγκλονιστικές: «Μαύρος καπνός έβγαινε από τα φουγάρα, άγριες φωνές ακούγονταν από παντού, σκυλιά γάβγιζαν και πυκνό σκοτάδι κάλυπτε τα πάντα», είχε πει ο ίδιος σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ το 2009. Το βιβλίο αυτό έγινε σημαντικό εκπαιδευτικό εργαλείο για τις επόμενες γενιές.
Αντιδράσεις: Η Θεσσαλονίκη αποχαιρετά κομμάτι της ιστορίας της
Η κόρη του, Χέλλα Ματαλόν, ανακοίνωσε τον θάνατό του με συγκινητικά λόγια, τονίζοντας το μέγεθος της απώλειας για ολόκληρη την οικογένεια αλλά και για την κοινωνία. «Δεν υπάρχουν λόγια… Σήμερα έφυγε ο πατέρας μας για το μεγάλο ταξίδι, αφήνοντας μια μεγάλη κληρονομιά σε όλους μας, παιδιά, εγγόνια, δισέγγονα και κοινωνία», έγραψε. Η Ματαλόν υπογράμμισε ότι ο πατέρας της «αφιέρωσε τη ζωή του με πάθος στη διατήρηση της μνήμης», αναδεικνύοντας τη συνειδητή επιλογή του να μιλά, να μαρτυρεί και να εκπαιδεύει. «Η καρδιά μας είναι πολύ βαριά», κατέληξε, σε λόγια που αποτύπωσαν το αίσθημα αναπόφευκτης απώλειας μιας ολόκληρης εποχής.
Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης αντέδρασε άμεσα στην είδηση, αποδίδοντας φόρο τιμής στον εκλιπόντα. «Ο Χάιντς Κούνιο, αυτή η εμβληματική προσωπικότητα, ένας από τους τελευταίους επιζήσαντες του Άουσβιτς, δεν είναι πλέον κοντά μας», δήλωσε. Ο Αγγελούδης τόνισε ότι η Θεσσαλονίκη αποχαιρετά «με σεβασμό ένα κομμάτι της Ιστορίας της», αναγνωρίζοντας τον ρόλο του Κούνιο ως συνδέσμου ανάμεσα στις γενιές και στη φριχτή αλήθεια του Ολοκαυτώματος. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι η πόλη δεσμεύεται να μην αφήσει αυτή την αλήθεια να ξεχαστεί, αναλαμβάνοντας ουσιαστικά την ευθύνη για τη συνέχιση του έργου του.
Η απώλεια του Χάιντς Κούνιο σηματοδοτεί ένα κρίσιμο σημείο στη συλλογική μνήμη της Θεσσαλονίκης και ολόκληρης της Ελλάδας. Με τον θάνατό του, σβήνει η τελευταία ζωντανή ανδρική φωνή που μπορούσε να μαρτυρήσει αυτοπροσώπως για την εκτόπιση των Εβραίων της Θεσσαλονίκης στο Άουσβιτς. Η κληρονομιά του, ωστόσο, παραμένει ζωντανή μέσα από το βιβλίο του, τις συνεντεύξεις του και τις δεκάδες μαρτυρίες που άφησε σε σχολεία, οργανισμούς και αρχεία κατά τη διάρκεια της ζωής του.
